Trung thu không chỉ là một buổi tối rước đèn. Với trẻ mầm non, đây là dịp hiếm hoi trong năm mà cả nhà cùng làm một việc bằng tay, cùng kể một câu chuyện và cùng chờ đợi một điều gì đó. Bài viết gợi ý những hoạt động vừa sức theo từng độ tuổi.

1. Nguyên tắc chung: vừa sức mới có giá trị

Sai lầm thường gặp là ba mẹ chuẩn bị sẵn mọi thứ rồi để con “làm bước cuối cùng” cho có. Trẻ nhận ra ngay điều đó, và hoạt động mất hết ý nghĩa.

Theo tài liệu Facts for Families của Viện Hàn lâm Tâm thần Trẻ em và Vị thành niên Hoa Kỳ (AACAP), điều quan trọng khi giao việc cho trẻ là yêu cầu phải thật cụ thể và vừa với khả năng lứa tuổi; người lớn cần chấp nhận kết quả chưa hoàn hảo và ghi nhận đúng việc trẻ đã làm, thay vì khen chung chung. AACAP cũng lưu ý đây là những kỹ năng, mà kỹ năng thì cần thời gian để hình thành.

2. Trẻ 18 đến 36 tháng

Ở tuổi này, mục tiêu không phải là sản phẩm mà là trải nghiệm giác quan và vốn từ.

• Sờ và gọi tên. Cho con cầm quả bưởi, ngửi vỏ bưởi, sờ mặt bánh trung thu, chạm vào giấy bóng kính của chiếc đèn. Ba mẹ gọi tên từng thứ: tròn, nhám, thơm, sáng.
• Dán giấy màu. Ba mẹ cắt sẵn các hình tròn, ngôi sao; con phết hồ và dán lên một tờ bìa. Không cần thành hình gì cụ thể.
• Bóc bưởi cùng mẹ. Con tách từng múi đã được mẹ bóc sẵn vỏ. Đây là bài tập cơ ngón tay rất tốt.
• Nghe hát và vỗ tay theo nhịp. Các bài hát Trung thu quen thuộc đều có nhịp đều, dễ vỗ theo.

3. Trẻ 3 đến 4 tuổi

• Làm đèn lồng từ vật liệu sẵn có. Một chiếc cốc giấy, một cuộn giấy vệ sinh đã hết, vài dải giấy màu. Con tự cắt (bằng kéo an toàn), tự dán, tự chọn màu.
• Xếp mâm cỗ nhỏ. Giao con nhiệm vụ cụ thể: “con xếp bưởi vào đĩa xanh”, thay vì “con bày mâm cỗ đi”.
• Nặn bánh dẻo hoặc nặn đất sét hình bánh. Động tác nhào, lăn, ấn khuôn đều rèn cơ bàn tay.
• Nghe kể chuyện và trả lời câu hỏi mở. Sau khi kể chuyện chú Cuội, ba mẹ hỏi “theo con, chú Cuội trên cung trăng có buồn không?” và để con tự nghĩ.

4. Trẻ 5 đến 6 tuổi

Trẻ tuổi này đã đủ khả năng làm những việc có nhiều bước và có thể chờ đợi kết quả.

• Tự làm một chiếc đèn ông sao hoàn chỉnh với sự hướng dẫn của ba mẹ, từ khâu đo, cắt, buộc khung đến dán giấy. Chấp nhận chiếc đèn méo.
• Lập kế hoạch cho buổi tối Trung thu của gia đình. Cho con quyết định vài việc thật: ăn gì trước, chơi gì sau, mời ai sang.
• Kể lại câu chuyện bằng lời của mình. Sau khi nghe, cho con kể lại cho em hoặc cho ông bà nghe.
• Làm một món quà nhỏ tặng hàng xóm hoặc bạn. Trẻ 5–6 tuổi đã hiểu được niềm vui của việc cho đi.

Về mức độ khéo tay có thể kỳ vọng, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) nêu rằng phần lớn trẻ ở tuổi lên 4 đã cầm được bút chì hoặc bút màu bằng các ngón tay và ngón cái thay vì nắm cả bàn tay, cởi được một số cúc áo, và tự rót nước dưới sự giám sát của người lớn. Đây là thước đo hữu ích khi ba mẹ phân vân nên giao con việc gì.

5. Ba điều nên tránh

• Làm thay con rồi khen con giỏi. Trẻ biết rõ ai đã làm, và lời khen không đúng sự thật làm giảm giá trị của mọi lời khen sau đó.
• Đặt mục tiêu là bức ảnh đẹp. Khi hoạt động được tổ chức để chụp ảnh, trẻ trở thành người mẫu chứ không còn là người làm.
• So sánh sản phẩm của con với của bạn. Chiếc đèn méo do con tự làm có giá trị giáo dục cao hơn chiếc đèn đẹp do người lớn làm hộ.

6. Một câu hỏi để trò chuyện cùng con

Sau đêm Trung thu, thay vì hỏi “con có vui không” — câu hỏi mà trẻ luôn trả lời “có” — ba mẹ thử hỏi: “Phần nào tối nay con thích nhất, và vì sao?” Câu trả lời thường khiến ba mẹ bất ngờ, và đôi khi hé lộ điều quan trọng với con mà người lớn không để ý.

Nguồn tham khảo

• American Academy of Child & Adolescent Psychiatry (AACAP) — Facts for Families, số 125: Chores and Children.
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Learn the Signs. Act Early., mốc phát triển 4 tuổi.